Podstawy interwencji w sytuacji kryzysu samobójcze

Podstawy interwencji w sytuacji kryzysu samobójczego

Osoba stająca przed perspektywą rozmowy z kimś, kto podjął lub myśli o podjęciu próby samobójczej, może doświadzać szeregu lęków i niepewności, które utrudniają lub wręcz uniemożliwiają jej podjęcie tego zadania. W literaturze dotyczącej tego zagadnienia (np. Ringel, 1987; Quinnett, 1995) wymienia się następujące przeszkody: (1) lęk przed bezsilnością, brakiem umiejętności i niepowodzeniem, (2) lęk przed popełnieniem błędu i poczuciem winy, (3) lęk przed śmiercią, (4) lęk przed agresją, (5) lęk przed utratą tożsamości. Lęki te mogą prowadzić z jednej strony do zaprzeczania zamiarom samobójczym osoby w kryzysie (np. spostrzegane znaki ostrzegawcze są minimalizowane i trywializowane, komentuje się je mówiąc, że „kto mówi o samobójstwie, ten go nie popełni”), z drugiej mogą prowadzić do szoku i złości (np. niezadowolenie, że osoba myśląca o samobójstwie nie poprosiła o pomoc wcześniej). Reakcje takie uniemożliwiają lub utrudniają udzielenie potrzebnej pomocy.

Istnieje szereg wskazówek w jaki sposób rozmawiać z osobą zagrożoną samobójstwem (za Anthony, 1992; Jedliński, 1992; Quinnett, 1995; AAS, 1997):

· okazać zainteresowanie osobą zagrożoną samobójstwem

· znaleźć odpowiedni czas i miejsce na nawiązanie rozmowy (wybranie bezpiecznego i spokojnego miejsca, dysponowanie dużą ilością wolnego czasu na rozmowę)

· zapytać czy osoba myśli o samobójstwie (w sposób pośredni, np. „Czy ostatnio źle ci się w życiu wiedzie?”, „Czy było ci tak źle, że myślałeś/łaś o samobójstwie?”,” Czy chciałbyś/łabyś iść spać i się już więcej nie obudzić?” lub bezpośredni, np. ”Czy kiedyś chciałeś/łaś przestać żyć?”, „Wyglądasz na bardzo smutnego/ną. Czy myślisz o popełnieniu samobójstwa?”, „Czy myślisz o samobójstwie?”)

· rozmawiać o samobójstwie w sposób otwarty i bez skrępowania, nie próbować zmienić tematu

· nie eksponować spraw związanych z samobójstwem i nie zmuszać rozmówcy do podtrzymywania tego tematu - może to stwarzać wrażenie lekceważenia problemów rozmówcy, a zwracania uwagi na sam fakt samobójstwa

· okazać gotowość do słuchania (skoncentrowanie się na rozmowie, nie przerywanie wypowiedzi partnera)

· nie okazywać zaskoczenia i zdziwienia

· nie pytać „dlaczego” - takie pytanie wzmaga jedynie zachowania o charakterze obronnym

· pozwolić na okazywanie emocji, akceptować je

· nie wyrażać żadnych ocen, nie dyskutować na temat dopuszczalności i słuszności samobójstwa czy emocji, nie dawać wykładów na temat wartości życia

· być empatycznym, ale nie okazywać współczucia i litości

· nie dawać rad i nie podejmować decyzji za kogoś innego

· daj nadzieję, że istnieją możliwości rozwiązania problemu inne niż samobójstwo, ale nie dawać naiwnych pocieszeń

· przekonać o konieczności zwrócenia się o pomoc do specjalisty

· nie wyzywać do podjęcia próby

· zapytać, czy są jeszcze inne osoby, które powinny wiedzieć o samobójczych zamiarach rozmówcy

· nie utrzymywać informacji o planach samobójczych w tajemnicy, szukać pomocy u psychologa, psychiatry, pedagoga szkolnego, w telefonie zaufania, ośrodku interwencji kryzysowej, poradni psychologicznej

· zaprowadzić osobę mówiącą o samobójstwie do specjalisty lub po ustaleniu szczegółów planowanej wizyty sprawdzić czy osoba rzeczywiście tam poszła (np. zapytać „Czy pójdziesz ze mną do psychologa?”, „Czy mam ci pomóc w umówieniu się z ...?”, „Czy obiecujesz mi, że ...?”)

· usunąć dostępne środki pozbawienia się życia

W przypadku udzielania pomocy psychologicznej osobie zagrożonej samobójstwem bardzo ważne jest również zaakceptowanie faktu istnienia granic interwencji w sytuacji kryzysowej i zrezygnowanie z nastawionej na sukces postawy zadaniowej (Kubacka-Jasiecka, 1992). Podjęta próba udzielenia pomocy może również okazać się nieskuteczna. Jedliński (1992) pisze o takiej sytuacji: „(...) Takie tragiczne wydarzenie może wyzwalać w osobach, które pomagały bądź próbowały pomagać człowiekowi, który odszedł, silne poczucie winy oraz upartą refleksję, że można było zrobić coś więcej. (...) Nie pozostawiajmy sami z tym ciężarem. Poprośmy naszego konsultanta (lub innego specjalistę w dziedzinie zdrowia psychicznego, przyp. autora referatu) o rozmowę i podtrzymanie. (...) Kiedy już podzielimy się naszym bólem i przyjdzie chwila pewnego uspokojenia, możemy, o ile będzie to jeszcze potrzebne, na spokojnie przyjrzeć się wspólnie z tym kimś całej sytuacji i naszym działaniom. (...) Być może nasz znajomy był chory na głęboką depresję lub inną chorobą psychiczną. Wówczas tak naprawdę to nie on odebrał sobie życie, ale uczyniła to choroba, podobnie jak choroba fizyczna może powodować śmierć. Zawsze były i będą choroby, które okazują się mocniejsze od człowieka. Jeśli chory nie był, to jego odejście było odejściem z wyboru. Skorzystał ze swej wolności. Skorzystał z niej źle, tragicznie, ale taka jest już cena ludzkiej wolności. Jeśli ją ludziom przyznajemy, to zarówno do czynów słusznych jak i niesłusznych. Praktycznie nie ma sposobu, by człowiekowi zdecydowanemu na śmierć uniemożliwić realizację tego wyboru. (str. 76-77).

Wyszukiwanie

Kontakt

Linki

Mapa serwisu

Dodaj newsa